Maculagat

Wat is het Maculagat?

Maculagat

Figuur 1 Het centrale gedeelte van het netvlies heet de macula (lutea) oftewel de gele vlek. In dit plaatje van een linker oog bevindt de papil (de oogzenuw) zich links van de macula.

De macula (de gele vlek) vormt, zoals weergegeven in Figuur 1, het centrum van de retina (het netvlies).
De lichtgevoelige cellen (staafjes en kegeltjes) van de retina liggen hier zeer dicht op elkaar gepakt; bovendien bevinden zich in de macula verhoudingsgewijs meer kegeltjes dan in de rest van de retina. Hierdoor is de macula buitengewoon geschikt voor het scherpe zien. Met de macula herkennen we gezichten en lezen we; ook de kleurenwaarneming is het best ontwikkeld in dit gebied.

Zoals u ook kunt lezen bij het onderdeel ‘netvliesloslating’, krimpt de gel (het glasvocht of corpus vitreum) waarmee de oogbol gevuld is, in de loop van het leven. Dit is een normaal proces. Bij sommige mensen trekt dit inkrimpende glasvocht aan de macula met een maculagat tot gevolg (Figuren 2 en 3). Het maculagat is met een routine oogheelkundig onderzoek door de oogarts goed te herkennen.

Schematische weergave van een maculagat.

Figuur 2 Schematische weergave van een maculagat.

Met een zogenaamde OCT (‘optical coherence tomography’) kan op eenvoudige wijze een dwarsdoorsnede van de retina worden afgebeeld. Met deze techniek zijn alle karakteristieken van het maculagat goed te herkennen (zie Figuur 3). Een maculagat ontstaat relatief snel, vaak in enkele weken tot dagen. De patiënt bemerkt een vermindering van het scherpe zien, ook kan het beeld vervormd raken. Het komt niet zelden voor dat mensen het verminderde zicht aan één oog pas ontdekken wanneer ze het andere oog afdekken. Bij mensen met een maculagat is het scherpe zien vaak gedaald tot 2-10%. Het gezichtsveld blijft intact.


Behandelingsmogelijkheden

Een tijdige behandeling van een maculagat kan het gezichtsvermogen aanzienlijk verbeteren. De behandeling van een maculagat is operatief. Deze operatie bestaat uit een vitrectomie waarbij het glasvocht uit de glasvochtruimte wordt verwijderd (Figuur 4). Tevens wordt het meest oppervlakkige laagje van het netvlies (de membrana limitans interna) verwijderd in het gebied rond het maculagat. Ten slotte wordt er een gasbel in het oog achtergelaten (zie Figuur 5). Deze gasbel duwt tegen de macula wanneer de patiënt omlaag kijkt, waardoor het gat zich kan sluiten. De gasbel verdwijnt vanzelf – in 2 á 3 weken – weer uit het oog. Bij meer dan 90% van de mensen kan het maculagat zo gesloten worden. Bij de meerderheid van deze patiënten zal het gezichtsvermogen erop vooruit gaan.

Vooraanzicht van een maculagat

Figuur 3. Vooraanzicht van een maculagat (ca 0.5 mm in doorsnede). Rond het maculagat bevindt zich een subtiele ring van vocht.

Net als alle oogoperaties kunnen er bij de operatieve behandeling van een maculagat ook complicaties voorkomen. De belangrijkste zijn: een infectie van het oog (endophthalmitis) en een netvliesloslating (ablatio retinae). Bij de meeste mensen zal de ontwikkeling van staar (cataract) zich versnellen waardoor op termijn een cataractoperatie noodzakelijk is.

De oogarts zal u voorafgaande aan de behandeling inlichten over de voor- en de nadelen van een operatieve ingreep.

OCT Opname macula

Figuur 4. OCT opname van een normale macula en een maculagat. Het kuiltje dat zichtbaar is op de OCT van een normaal netvlies heet de fovea, deze structuur vormt het centrum van de macula.

Schematische weergave van een vitrectomie

Figuur 5. Schematische weergave van een vitrectomie. Het glasvocht wordt met de vitrectoom (een combinatie van een happertje en zuigertje) verwijderd. Verder bevinden zich nog een lampje en een infuus in het oog.

Maculagat gasbel

Figuur 6. Een gasbel beweegt zich altijd omhoog en drukt precies tegen het maculagat wanneer de patiënt omlaag kijkt.

Comments are closed.